ცხვირის ღრუსა და პარანაზალური წიაღების ანთებითი დაავადებების ოფთალმოლოგიური გართულებები

სინუსიტის ოფთალმოლოგიური გართულებების დიაგნოსტიკა

დროული დიაგნოზი გადამწყვეტია მხედველობის შეუქცევადი დაკარგვისა და პოტენციურად სიცოცხლისათვის საშიში ინტრაკრანიალური გავრცელების თავიდან ასაცილებლად. დიაგნოზი ეყრდნობა კლინიკური შეფასების (ანამნეზი და ფიზიკური გამოკვლევა, დეტალური ოფთალმოლოგიური და რინოლოგიური შეფასების ჩათვლით) და მიზნობრივი ვიზუალიზაციის კვლევების კომბინაციას.

ორბიტის ანთების/შეშუპების დიფერენციალური დიაგნოზი

ნეიროვიზუალიზაციის ტექნიკები, როგორიცაა მაგნიტურ-რეზონანსული ტომოგრაფია (მრტ), გადამწყვეტ როლს თამაშობს ცხვირის ღრუსა და პარანაზალური წიაღების ანთების შედეგად წარმოქმნილი საეჭვო ორბიტალური და პოტენციური ინტრაკრანიალური გართულებების შეფასებაში.

კლინიკური შეფასება:

• ანამნეზი: უახლესი ან ქრონიკული სინუსიტის სიმპტომების დეტალური ანამნეზის შეგროვება (ტკივილი/წნევა სახის არეში, ჩირქოვანი გამონადენი/ცხვირის გაჭედილობა, ანოსმია, ცხელება, თავის ტკივილი), წინა ოპერაცია ან ტრავმა წიაღებზე. ორბიტალური სიმპტომების დაწყების, ხანგრძლივობისა და პროგრესირების დოკუმენტირება (ტკივილი, შეშუპება, სიწითლე, მხედველობის ცვლილებები - დაბურვა, გაორება, ველის დაკარგვა, ტკივილი მოძრაობისას) და თანმხლები სისტემური სიმპტომები (ცხელება, სისუსტე).
• ოფთალმოლოგიური გამოკვლევა: გადამწყვეტია სტადიის განსაზღვრისა და მონიტორინგისთვის. მოიცავს:
  • მხედველობის სიმახვილის შემოწმებას (კორექციით).
  • გუგის გამოკვლევას (ზომა, რეაქტიულობა, შემოწმება შედარებით აფერენტულ გუგის დეფექტზე - RAPD ან მარკუს-გუნის გუგა, რაც მიუთითებს ოპტიკურ ნეიროპათიაზე).
  • მხედველობის ველის შეფასებას (კონფრონტაციული ტესტირება საწოლთან, ფორმალური პერიმეტრია, თუ შესაძლებელია).
  • თვალის ექსტრაოკულარული მოძრაობების შეფასებას (შეზღუდვის, მოძრაობისას ტკივილის შემოწმება - ოფთალმოპლეგია).
  • პროპტოზის შეფასებას (თვალის წინ წამოწევა, იზომება ეგზოფთალმომეტრით ორბიტის ლატერალურ კიდესთან მიმართებაში).
  • ქუთუთოების (შეშუპება, ერითემა, სიმხურვალე) და კონიუნქტივის (ინიექცია, ქემოზი - შეშუპება) გარეგან დათვალიერებას.
  • თვალშიგა წნევის გაზომვას (შეიძლება მომატებული იყოს ორბიტალური შეგუბების გამო).
  • ნაპრალოვანი სანათით გამოკვლევას (წინა სეგმენტი).
  • თვალის ფსკერის გამოკვლევას გაფართოებული გუგით (მხედველობის ნერვის დისკის შეშუპების/პაპილედემის ან სიფერმკრთალის/ატროფიის შესაფასებლად, ბადურის ვენების გაგანიერების, ქოროიდული ნაოჭების ან ბადურის ვენის ოკლუზიის ნიშნების შესამოწმებლად).
• რინოლოგიური გამოკვლევა: ცხვირის ენდოსკოპია ოტოლარინგოლოგის მიერ ცხვირის ღრუს, ნიჟარების, ძგიდის შესაფასებლად, წიაღების ხვრელებიდან ჩამომდინარე ჩირქის, პოლიპების ან სინუსიტის გამომწვევი ანატომიური ფაქტორების გამოსავლენად. შეიძლება აიღონ ჩირქოვანი გამონადენის კულტურები.
• ზოგადი გამოკვლევა: შეფასება ცხელებაზე, სეფსისის ნიშნებზე (ტაქიკარდია, ჰიპოტენზია), შეცვლილ მენტალურ სტატუსზე, კისრის რიგიდობაზე (მენინგიზმი) ან ფოკალურ ნევროლოგიურ დეფიციტებზე, რომლებიც მიუთითებენ ინტრაკრანიალურ ჩართულობაზე (საჭიროებს თავის ტვინის გადაუდებელ ვიზუალიზაციას).

ვიზუალიზაციის კვლევები:

• ორბიტებისა და პარანაზალური წიაღების კონტრასტული კტ (კომპიუტერული ტომოგრაფია): ეს, როგორც წესი, არის არჩევის საწყისი ვიზუალიზაციის მეთოდი მწვავე სიტუაციაში, განსაკუთრებით თუ ეჭვია ორბიტალურ აბსცესზე [8]. უპირატესობებში შედის სწრაფი შესრულება, ფართო ხელმისაწვდომობა და შესანიშნავი ვიზუალიზაცია:
  • ძვლოვანი ანატომია: წიაღის დაჩრდილვა, ჰაერ-სითხის დონეები, ძვლის ეროზია ან დეჰისცენცია (მაგ., ქაღალდისებრი ფირფიტა).
  • ორბიტალური გართულებები: პრესეპტალური ან ორბიტალური ჩართულობა, ორბიტალური ცხიმის ინფილტრაცია (ცელულიტი), სუბპერიოსტალური სითხის დაგროვება, იზოლირებული მარგინალურად კონტრასტირებული ინტრაორბიტალური სითხის კოლექციები (აბსცესი).
  • წიაღის დაავადების გავრცელება.
  კონტრასტირება ეხმარება აბსცესის კედლების დელინეაციასა და ასოცირებული ანთების ან ინტრაკრანიალური გავრცელების (მაგ., დურალური კონტრასტირება, რაც მიუთითებს ეპიდურულ აბსცესზე) იდენტიფიცირებაში. აქსიალური და კორონალური რეკონსტრუქციები აუცილებელია.
• ორბიტებისა და თავის ტვინის მრტ გადოლინიუმის კონტრასტით: მრტ უზრუნველყოფს რბილი ქსოვილების უკეთეს კონტრასტს და ხშირად დამატებითი ან სასურველია, თუ კტ არაორაზროვანია, თუ მტკიცედ არის საეჭვო ინტრაკრანიალური გართულებები, ან კონკრეტული სტრუქტურების, როგორიცაა მხედველობის ნერვი ან კავერნოზული სინუსი, შესაფასებლად [9]. უპირატესობებში შედის:
  • უკეთესი დიფერენციაცია ფლეგმონას (დიფუზური ანთება/ცელულიტი) და სადრენაჟე აბსცესს შორის.
  • მხედველობის ნერვის ანთების (ოპტიკური ნევრიტი) საუკეთესო ვიზუალიზაცია.
  • მაღალი მგრძნობელობა ადრეული ინტრაკრანიალური გართულებების გამოსავლენად, როგორიცაა მენინგიტი (ლეპტომენინგეალური კონტრასტირება), ეპიდურული/სუბდურული ემპიემა, თავის ტვინის აბსცესი.
  • კავერნოზული სინუსის პათოლოგიის (თრომბოზი, ანთება) შესანიშნავი შეფასება - ხშირად კომბინირებული მაგნიტურ-რეზონანსულ ვენოგრაფიასთან (MRV).
  • დიფუზია-შეწონილი ვიზუალიზაციის (DWI) რეჟიმი უაღრესად მგრძნობიარეა აბსცესის ღრუში (ჩირქი) შეზღუდული დიფუზიის გამოსავლენად, რაც ადასტურებს მათ ჩირქოვან ბუნებას.
  ნაკლოვანებებში შედის სკანირების უფრო ხანგრძლივი დრო, ბავშვებში სედაციის პოტენციური საჭიროება, უკუჩვენებები (კარდიოსტიმულატორები, გარკვეული იმპლანტები) და კტ-სთან შედარებით ნაკლებად დეტალური ძვლის ვიზუალიზაცია.
• თვალის ფსკერის ფოტოგრაფია: აფიქსირებს მხედველობის ნერვის დისკის გარეგნობას (პაპილედემა, სიფერმკრთალე) საწყისი მონაცემებისთვის და შემდგომი დაკვირვებისთვის.
• ულტრაბგერა (ორბიტალური B-სკანირება): შეზღუდული როლი აქვს, ზოგჯერ შეიძლება დაგეხმაროთ წინა ორბიტალური სითხის დაგროვების ან მხედველობის ნერვის გარსის გაგანიერების ვიზუალიზაციაში, მაგრამ დიდწილად ჩანაცვლებულია კტ/მრტ-თი.

კლინიკური მიგნებები ხელმძღვანელობს ინტერპრეტაციას. ორბიტალური ტკივილი, რომელიც უარესდება თვალის მოძრაობით, ძლიერ მიუთითებს პოსტ-სეპტალურ ჩართულობაზე (ორბიტალური ცელულიტი/აბსცესი). ვიზუალური დარღვევები (შემცირებული სიმახვილე, RAPD, ფერადი მხედველობის ცვლილებები, ველის დეფექტები) არის კრიტიკული ნიშნები, რომლებიც მიუთითებენ მხედველობის ნერვის პოტენციურ დაზიანებაზე და ხშირად საჭიროებენ გადაუდებელ ჩარევას. პროპტოზი და ოფთალმოპლეგია მიუთითებს მნიშვნელოვან ორბიტალურ ანთებაზე ან მას-ეფექტზე.

თვალის ფსკერის ფოტო, რომელიც აჩვენებს გამოხატულ სისხლჩაქცევებს ბადურაზე ('სისხლი და ჭექა-ქუხილის' იერსახე), ვენურ გაგანიერებასა და დაკლაკნილობას, ბამბისებრ ლაქებს და მხედველობის ნერვის დისკის შეშუპებას, რაც წარმოადგენს ბადურის ცენტრალური ვენის ოკლუზიის (CRVO) დამახასიათებელ ნიშნებს, რომელიც წარმოადგენს იშვიათ, მაგრამ პოტენციურ სისხლძარღვოვან გართულებას ასოცირებულს მძიმე ორბიტალურ ანთებასთან, ორბიტაშიგა წნევის მატებასთან ან კავერნოზული სინუსის თრომბოზთან.

დიაგნოსტიკური/თერაპიული ცდა ძლიერი ნაზალური დეკონგესტიის გამოყენებით ზოგჯერ შეიძლება იყოს ინფორმაციული, განსაკუთრებით თუ საეჭვოა ოპტიკური ნეიროპათია უკანა სინუსიტის ფონზე. ვაზოკონსტრიქტორის (მაგ., ოქსიმეტაზოლინი ან ეპინეფრინი 1:1000) გამოყენება ტოპიკურ ანესთეტიკთან კომბინაციაში ტამპონებზე, რომლებიც მოთავსებულია შუა სავალსა და სფენოეთმოიდურ ჯიბეში გარკვეული პერიოდის განმავლობაში (მაგ., 30-60 წუთი), მიზნად ისახავს ანთებითი ლორწოვანი გარსის შეკუმშვას და პოტენციურად მხედველობის ნერვთან წნევის შემსუბუქებას. მხედველობის სიმახვილის ან ფერადი მხედველობის დოკუმენტირებულმა დროებითმა გაუმჯობესებამ დეკონგესტიის შემდეგ შეიძლება მიუთითოს წიაღის წნევასთან/ანთებასთან დაკავშირებულ შექცევად კომპონენტზე, რაც პოტენციურად მხარს უჭერს წიაღის ქირურგიული დეკომპრესიის როლს. თუმცა, ეს არ არის სტანდარტული სადიაგნოსტიკო ტესტი და გაუმჯობესების არარსებობა არ გამორიცხავს სინუსთან დაკავშირებულ ოპტიკურ ნეიროპათიას. ფორმალური ოფთალმოლოგიური შეფასება და ვიზუალიზაცია რჩება უმთავრესად.

სინუსიტის ოფთალმოლოგიური გართულებების მკურნალობა

მართვა მოითხოვს მკურნალობის დაუყოვნებლივ დაწყებას, რაც ჩვეულებრივ მოიცავს ჰოსპიტალიზაციას და ხშირად მულტიდისციპლინური გუნდის მიდგომას (ოტოლარინგოლოგია, ოფთალმოლოგია, პოტენციურად ნეიროქირურგია, ინფექციური დაავადებები, რადიოლოგია). მკურნალობის მიზანია ინფექციის აღმოფხვრა, ორბიტისა და მხედველობის ნერვის დეკომპრესია, თუ მხედველობას საფრთხე ემუქრება, ინტრაკრანიალური გართულებების პრევენცია და წიაღის ფუნქციის აღდგენა.

• მედიკამენტური მართვა:
  • ანტიბიოტიკები: მაღალი დოზით, ფართო სპექტრის ინტრავენური (IV) ანტიბიოტიკები წარმოადგენს მკურნალობის ქვაკუთხედს ყველა საეჭვო ინფექციური ორბიტალური გართულებისთვის (ორბიტალური ცელულიტი და მის მიღმა საჭიროებს ჰოსპიტალიზაციას და IV თერაპიას; პრესეპტალური ცელულიტი ზოგჯერ შეიძლება იმართოს ამბულატორიულად პერორალური ანტიბიოტიკებით, თუ ის მსუბუქია და შესაძლებელია სანდო მონიტორინგი, მაგრამ ჰოსპიტალიზაცია ხშირად უფრო უსაფრთხოა, განსაკუთრებით ბავშვებში)[2, 10].
    • საწყისი ემპირიული თერაპია უნდა მოიცავდეს სინუსიტის ხშირ გამომწვევებს (Streptococcus pneumoniae, Haemophilus influenzae, Moraxella catarrhalis, Staphylococcus aureus, ალფა-ჰემოლიზური სტრეპტოკოკები, ანაერობები).
    • ხშირი სქემები მოიცავს: ვანკომიცინს (MRSA-ს დაფარვისთვის, რაც განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია მზარდი პრევალენტობის გათვალისწინებით) პლუს ფართო სპექტრის ბეტა-ლაქტამს, როგორიცაა ცეფტრიაქსონი, ცეფოტაქსიმი, ამპიცილინ-სულბაქტამი ან პიპერაცილინ-ტაზობაქტამი.
    • მეტრონიდაზოლი ხშირად ემატება საეჭვო ანაერობული ჩართულობისას (მაგ., ქრონიკული სინუსიტი, დენტალური წყარო).
    • დაფარვა უნდა დარეგულირდეს პაციენტის ასაკის, ადგილობრივი რეზისტენტობის პატერნების, სიმძიმისა და პოტენციური წყაროს მიხედვით (მაგ., განიხილეთ ფსევდომონას დაფარვა ნოზოკომიურ პირობებში ან იმუნოკომპრომეტირებულ პაციენტებში).
    • თერაპია ინდივიდუალიზდება კულტურის შედეგების საფუძველზე (წიაღებიდან, სისხლიდან, ან აბსცესის ასპირატიდან, თუ მიღებულია).
    • ხანგრძლივობა, როგორც წესი, პროლონგირებულია, ხშირად 2-4 კვირა ან მეტი, ჩვეულებრივ მოიცავს პერორალურ ანტიბიოტიკებზე გადასვლას მნიშვნელოვანი კლინიკური გაუმჯობესების შემდეგ. ხანგრძლივობა განისაზღვრება კლინიკური რეზოლუციით და ვიზუალიზაციური დაკვირვებით.
  • ნაზალური დეკონგესტანტები: ტოპიკური ვაზოკონსტრიქტორები (მაგ., ოქსიმეტაზოლინი) უნდა იქნას გამოყენებული მხოლოდ 3-5 დღის განმავლობაში, რათა თავიდან ავიცილოთ მოხსნის (rebound) სინდრომი. სისტემურმა დეკონგესტანტებმა (მაგ., ფსევდოეფედრინმა) შეიძლება გარკვეული სარგებელი მოიტანოს, მაგრამ სიფრთხილით უნდა იქნას გამოყენებული (გვერდითი მოვლენები). ცხვირის გამორეცხვა ფიზიოლოგიური ხსნარით სასარგებლოა სეკრეტის გასასუფთავებლად და დრენაჟის გასაუმჯობესებლად.
  • კორტიკოსტეროიდები: სისტემური კორტიკოსტეროიდების (მაგ., დექსამეტაზონის) როლი საკამათოა და ზოგადად ინახება იმ შემთხვევებისთვის, როდესაც მნიშვნელოვანი ანთება იწვევს მხედველობის საფრთხეს (ოპტიკური ნეიროპათია) ან მძიმე ორბიტალურ შეშუპებას, და მხოლოდ მას შემდეგ, რაც დაწყებულია შესაბამისი ფართო სპექტრის ანტიბიოტიკები და ქირურგიული დრენაჟი არ არის გადადებული. მათ შეუძლიათ შეამცირონ ანთება და შეშუპება, მაგრამ შეიძლება შენიღბონ ინფექციის გაუარესება ან ხელი შეუშალონ აბსცესის ლოკალიზაციას. უკუნაჩვენებია, თუ ეჭვია სოკოვან ინფექციაზე. გამოყენება მოითხოვს ფრთხილ განსჯას და ხშირად სპეციალისტებს შორის კონსულტაციას [11].
  • ტკივილის მართვა: ანალგეტიკები საჭიროებისამებრ.
• ქირურგიული ჩარევა: ხშირად აუცილებელი და გადაუდებელია, განსაკუთრებით მარტივი ორბიტალური ცელულიტის მიღმა არსებული გართულებების დროს, ან თუ მხედველობა დაზიანებულია [12]. ძირითადი ჩვენებები მოიცავს:
  • ვიზუალიზაციით დადასტურებული სადრენაჟე სუბპერიოსტალური ან ორბიტალური აბსცესის არსებობა.
  • შესაბამისი IV ანტიბიოტიკების დაწყებიდან 24-48 საათის განმავლობაში კლინიკური გაუმჯობესების (ცხელება, ორბიტალური ნიშნები) არარსებობა.
  • მხედველობის ნებისმიერი გაუარესება (სიმახვილე, ფერადი მხედველობა, RAPD განვითარება) ან მუდმივი ვიზუალური დეფიციტი მედიკამენტური თერაპიის მიუხედავად.
  • მნიშვნელოვანი პროპტოზი, რომელიც იწვევს მხედველობის ნერვის დაჭიმვას ან ექსპოზიციურ კერატიტს.
  • მკვეთრი ოფთალმოპლეგია, რომელიც მიუთითებს მაღალ ორბიტალურ წნევაზე.
  • ანაერობულ ან სოკოვან სინუსიტზე ეჭვი (საჭიროებს დებრიდმენტს).
  • ინტრაკრანიალური გართულებების არსებობა (საჭიროებს ნეიროქირურგიულ ჩართულობას).
  ქირურგიული მიდგომები მიზნად ისახავს აბსცესების დრენირებას და ამავდროულად წიაღის ვენტილაციის/დრენაჟის აღდგენას:
  • ენდოსკოპური წიაღის ქირურგია (ESS): ძირითადი მიდგომა უმეტესი შემთხვევებისთვის დღეს. იძლევა ინფიცირებული წიაღების პირდაპირი ვიზუალიზაციისა და დრენირების (ეთმოიდექტომია, მაქსილარული ანტროსტომია, ფრონტალური სინუსოტომია Draf პროცედურების საშუალებით, სფენოიდოტომია) და უმეტესი მედიალური ან ქვედა სუბპერიოსტალური აბსცესების დრენირების საშუალებას კოლექციის ზემოთ არსებული ქაღალდისებრი ფირფიტის (lamina papyracea) ან ორბიტის ქვედა კედლის ძვლის ფრთხილად მოცილებით. კულტურები მიიღება უშუალოდ წიაღებიდან და აბსცესის ღრუდან.
  • გარეგანი მიდგომები: შეიძლება საჭირო გახდეს აბსცესებისთვის, რომლებიც მიუწვდომელია ენდოსკოპურად ან თუ ESS არაეფექტურია. მაგალითები მოიცავს:
    • ლინჩის (Lynch) განაკვეთი (წარბის მედიალური ნაწილი) მედიალური/ზედა სუბპერიოსტალური აბსცესებისთვის.
    • ტრანსკარუნკულური მიდგომა (მედიალური კანთუსი) მედიალური წვდომისთვის.
    • სუბცილიარული ან ტრანსკონიუნქტივური მიდგომა ორბიტის იატაკის/ქვედა აბსცესებისთვის.
    • ლატერალური ორბიტოტომია ლატერალური აბსცესებისთვის.
    • გარეგანი ფრონტოეთმოიდექტომიის მიდგომები (ახლა ნაკლებად გავრცელებულია).
    შეიძლება გამოყენებულ იქნას დრენაჟის ჩადგმა.
  • ენდოსკოპური და გარეგანი მიდგომების კომბინაცია ზოგჯერ შეიძლება აუცილებელი იყოს.

კონკრეტული შენიშვნები მართვის შესახებ:

• პრესეპტალური ცელულიტი: ჩვეულებრივ იმართება მედიკამენტურად (ხშირად პერორალური ანტიბიოტიკებით ამბულატორიულად, თუ მსუბუქია, IV თუ მძიმეა ან მცირეწლოვანი ბავშვია), ოპერაცია იშვიათად არის საჭირო, გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც ქუთუთოში ყალიბდება ლოკალიზებული აბსცესი.
• ორბიტალური ცელულიტი: საჭიროებს ჰოსპიტალიზაციას, IV ანტიბიოტიკებს. აუცილებელია მხედველობისა და ორბიტალური ნიშნების მჭიდრო მონიტორინგი. ოპერაცია (წიაღის დრენაჟი +/- ორბიტის რევიზია) ნაჩვენებია 24-48 საათში გაუმჯობესების არარსებობის ან მხედველობის ნებისმიერი დაქვეითების შემთხვევაში.
• სუბპერიოსტალური აბსცესი: ზოგადად მოითხოვს გადაუდებელ ქირურგიულ დრენირებას (ESS ან გარეგანი) კომბინირებულს IV ანტიბიოტიკებთან. ბავშვებში მცირე ზომის მედიალური აბსცესები მხედველობის დაზიანების გარეშე შეიძლება ზოგჯერ იმართოს IV ანტიბიოტიკებით ძალიან მჭიდრო მონიტორინგის პირობებში, მაგრამ ქირურგია არის სტანდარტი.
• ორბიტალური აბსცესი: მოითხოვს გადაუდებელ ქირურგიულ დრენირებას IV ანტიბიოტიკებთან კომბინაციაში.
• კავერნოზული სინუსის თრომბოზი: მოითხოვს მაღალი დოზით IV ანტიბიოტიკებს, რომლებიც ფარავს სავარაუდო წყაროებს (წიაღი, სახე), ხშირად ანტიკოაგულაციას (ჰეპარინი/LMWH საწყის ეტაპზე, თუმცა საკამათოა და მოითხოვს რისკ-სარგებლის ფრთხილ შეფასებას, განსაკუთრებით ინტრაკრანიალური სისხლჩაქცევის თვალსაზრისით), პირველადი ინფექციის წყაროს აგრესიულ მართვას (წიაღის ქირურგიული დრენაჟი საჭიროების შემთხვევაში) და პოტენციური გართულებების (სეფსისი, მენინგიტი, ინსულტი) მართვას.
• მუკოცელეები/პიოცელეები: ჩვეულებრივ მოითხოვს ქირურგიულ მარსუპიალიზაციას (ფართო ხვრელის შექმნა ცხვირის ღრუში სადრენაჟოდ) ან სრულ ამოკვეთას წიაღის დრენაჟის აღდგენით, რაც ჩვეულებრივ მიიღწევა ESS-ის საშუალებით. ანტიბიოტიკები საჭიროა პიოცელეს დროს.

მხედველობის სიმახვილის, ფერადი მხედველობის, გუგის რეაქციის, თვალის მოძრაობებისა და პროპტოზის მჭიდრო მონიტორინგი აუცილებელია მკურნალობის განმავლობაში, რათა დროულად აღმოჩნდეს ნებისმიერი გაუარესება. გაწერიდან აუცილებელია რეგულარული ოფთალმოლოგიური და ოტოლარინგოლოგიური დაკვირვება.

ყურადღება! სინუსიტის ორბიტალური გართულებები სერიოზულია და შეიძლება სწრაფად გამოიწვიოს მხედველობის შეუქცევადი დაკარგვა ან სიცოცხლისათვის საშიში ინტრაკრანიალური ინფექციები. სიმპტომები, როგორიცაა ქუთუთოების მნიშვნელოვანი შეშუპება თვალის გადმოკარკვლით (პროპტოზი), გაორება, ტკივილი თვალის მოძრაობისას, ან მხედველობის ნებისმიერი ცვლილება, რომელიც დაკავშირებულია წიაღების სიმპტომებთან, მოითხოვს დაუყოვნებლივ სამედიცინო შეფასებას გადაუდებელ პირობებში.

ლიტერატურა

1. Hansen FS, et al. Orbital complications of rhinosinusitis: a population-based study in Denmark, 1997-2017. Rhinology. 2020;58(3):249-256. doi: 10.4193/Rhin19.257
2. Wald ER, et al. Clinical practice guideline for the diagnosis and management of acute bacterial sinusitis in children aged 1 to 18 years. Pediatrics. 2013;132(1):e262-80. doi: 10.1542/peds.2013-1071
3. Schramm VL Jr, Curtin HD, Kennerdell JS. Evaluation of orbital cellulitis and results of treatment. Laryngoscope. 1982;92(7 Pt 1):732-8. doi: 10.1288/00005537-198207000-00005
4. Chandler JR, Langenbrunner DJ, Stevens ER. The pathogenesis of orbital complications in acute sinusitis. Laryngoscope. 1970;80(9):1414-28. doi: 10.1288/00005537-197009000-00007
5. Rothstein J, Maisel RH, Berlinger NT, Wirtschafter JD. Relationship of optic neuritis to disease of the paranasal sinuses. Laryngoscope. 1984;94(11 Pt 1):1501-8. doi: 10.1288/00005537-198411000-00019
6. Lee JH, et al. Imaging of the cavernous sinus: a pictorial review. AJR Am J Roentgenol. 2002;179(6):1581-1588. doi: 10.2214/ajr.179.6.1791581
7. Cannon ML, et al. Cavernous sinus thrombosis complicating sinusitis. Pediatr Crit Care Med. 2004;5(1):86-8. doi: 10.1097/01.PCC.0000104920.13777.41
8. Kaplan DM, et al. Orbital and intracranial complications of pediatric sinusitis. Otolaryngol Clin North Am. 2005;38(4):729-39. doi: 10.1016/j.otc.2005.03.006
9. Yousem DM, Grossman RI. Neuroradiology: The Requisites. 4th ed. Elsevier; 2016.
10. Chow AW, et al. IDSA clinical practice guideline for acute bacterial rhinosinusitis in children and adults. Clin Infect Dis. 2012;54(8):e72-e112. doi: 10.1093/cid/cis370
11. Pushker N, et al. Role of Corticosteroids in the Management of Orbital Cellulitis. Indian J Ophthalmol. 2013;61(11):629-633. doi: 10.4103/0301-4738.123133
12. Garcia GH, et al. Criteria for surgical intervention in pediatric orbital cellulitis. J AAPOS. 2009;13(4):399-403. doi: 10.1016/j.jaapos.2009.02.013