მენიუ

თავბრუსხვევა, ვერტებრო-ბაზილარული არტერიული სინდრომი

ავტორი: ოთარ ნერგაძე | განახლებულია: იანვარი 2026

ვერტებრო-ბაზილარული უკმარისობა და თავბრუსხვევა: მიმოხილვა

თავბრუსხვევა (ვერტიგო) არის ტრიალის ან ბრუნვის შეგრძნება - საკუთარი თავის ან გარემოსი - რასაც ხშირად თან ახლავს სივრცეში ორიენტაციის დარღვევა [1]. ეს არის სამედიცინო პრაქტიკაში ხშირად შეხვედრილი სიმპტომი.

ვერტებრო-ბაზილარული უკმარისობა (VBI) აღნიშნავს სისხლის ნაკადის შემცირებას ხერხემლისა და ძირითად (ბაზილარულ) არტერიებში, ანუ სისხლძარღვებში, რომლებიც კვებავენ თავის ტვინის უკანა ნაწილს (ტვინის ღეროს, ნათხემს, კეფის წილებს) [2]. ვერტებრო-ბაზილარულ უკმარისობას შეუძლია გამოიწვიოს სხვადასხვა ნევროლოგიური სიმპტომი ამ აუზში გარდამავალი ან მუდმივი იშემიის გამო [2].

მდგომარეობებმა, რომლებიც აზიანებს ხერხემლის არტერიებს, როგორიცაა სტენოზი, დისექცია, ან გარედან ზეწოლა (ნაკლებად ხშირად), შეიძლება გამოიწვიოს ვერტებრო-ბაზილარული უკმარისობა (VBI) და ისეთი სიმპტომები, როგორიცაა თავბრუსხვევა [2, 3].

მიუხედავად იმისა, რომ თავბრუსხვევა არის VBI-სთან ასოცირებული ხშირი სიმპტომი, უაღრესად მნიშვნელოვანია გვესმოდეს, რომ იზოლირებული თავბრუსხვევა (თავბრუსხვევა როგორც ერთადერთი სიმპტომი) იშვიათად არის გამოწვეული VBI-ით [1, 2]. როდესაც თავბრუსხვევა არის ვერტებრო-ბაზილარულ სისტემაში იშემიის (ცენტრალური მიზეზი) შედეგი, მას თითქმის ყოველთვის თან ახლავს ტვინის ღეროს ან ნათხემის დისფუნქციის სხვა ნიშნები [1, 2].

პაციენტებს VBI-ით შეიძლება ჰქონდეთ სიმპტომების კომპლექსი, რომელსაც ხშირად სხვადასხვანაირად აღწერენ: „თავბრუსხვევა“, „თავში სიმსუბუქის შეგრძნება“, „არამყარობა“, „ტრიალი“, რაც პოტენციურად ასოცირებულია გულისრევასთან, ღებინებასთან, სისუსტესთან, მხედველობის ცვლილებებთან, თავის ტკივილთან ან არტერიული წნევის ცვლილებებთან [1].

 

თავბრუსხვევის გამომწვევი მიზეზები ვერტებრო-ბაზილარული უკმარისობის დროს

თავბრუსხვევა VBI-ის კონტექსტში წარმოიქმნება იშემიის შედეგად, რომელიც აზიანებს ვესტიბულურ ბირთვებს ტვინის ღეროში ან მათ კავშირებს ნათხემსა და შიგნითა ყურის გზებთან, რომელთაგან ყველა იკვებება ვერტებრო-ბაზილარული სისტემით [1, 2].

VBI-ის ძირითადი მიზეზები, რომლებიც იწვევს ასეთ იშემიას, მოიცავს[2, 3]:

  • ათეროსკლეროზი: ხერხემლის ან ძირითადი (ბაზილარული) არტერიების შევიწროება ან ბლოკადა ფოლაქების დაგროვების გამო, რაც გავრცელებული მიზეზია, განსაკუთრებით ხანდაზმულებში.
  • არტერიის დისექცია: ხერხემლის არტერიის კედლის გაგლეჯა (განშრევება), რომელიც ხშირად ხდება სპონტანურად ან კისრის მსუბუქი ტრავმის/მანიპულაციის შემდეგ, განსაკუთრებით ახალგაზრდებში.
  • ემბოლია: გულიდან ან პროქსიმალური არტერიებიდან წამოსული კოლტები, რომლებიც იჭედება ვერტებრო-ბაზილარულ სისტემაში.
  • ლავიწქვეშა არტერიის მოპარვის სინდრომი (Subclavian Steal Syndrome): ხერხემლის არტერიაში სისხლის ნაკადის მიმართულების შეცვლა ლავიწქვეშა არტერიის მძიმე სტენოზის ან ოკლუზიის გამო ხერხემლის არტერიის დასაწყისის პროქსიმალურად. ზოგჯერ პროვოცირდება მკლავის ვარჯიშით.
  • ნაკლებად გავრცელებული მიზეზები: ვასკულიტი, ფიბრომუსკულური დისპლაზია (FMD), გარედან ზეწოლა (იშვიათად, კისრის ოსტეოფიტებით ან სიმსივნეებით).
კისრის მალებში ხერხემლის არტერიის მიმდინარეობა მას მოწყვლადს ხდის ისეთი მდგომარეობების მიმართ, როგორიცაა ათეროსკლეროზი, დისექცია ან (ნაკლებად ხშირად) პირდაპირი კომპრესია, რამაც პოტენციურად შეიძლება გამოიწვიოს VBI-ის სიმპტომები, მათ შორის თავბრუსხვევა [4].

მიუხედავად იმისა, რომ კისრის სპონდილოზი (ოსტეოართრიტი/ოსტეოქონდროზი) გავრცელებულია, მისი როლი VBI-ის უშუალოდ გამოწვევაში მხოლოდ რეფლექტორული სპაზმის მეშვეობით საკამათოა და სავარაუდოდ ნაკლებად მნიშვნელოვანია, ვიდრე სტრუქტურული მიზეზები, როგორიცაა სტენოზი ან დისექცია [1]. თუმცა, მძიმე დეგენერაციულმა ცვლილებებმა პოტენციურად შეიძლება ხელი შეუწყოს VBI-ს კისრის გარკვეული მოძრაობების დროს ხერხემლის არტერიის დინამიური კომპრესიის გამოწვევით ან დისექციისადმი მიდრეკილების შექმნით [1].

მნიშვნელოვანია VBI-ით გამოწვეული თავბრუსხვევის დიფერენცირება თავბრუსხვევის სხვა გავრცელებული მიზეზებისგან, რომლებიც ხშირად პერიფერიულია (დაკავშირებულია შიგნითა ყურთან) [1]:

  • კეთილთვისებიანი პაროქსიზმული პოზიციური თავბრუსხვევა (BPPV)
  • ვესტიბულური ნევრიტი / ლაბირინთიტი
  • მენიერის დაავადება
  • სხვა პოტენციური ცენტრალური მიზეზები, რომლებიც უშუალოდ არ არის დაკავშირებული VBI-სთან: გაფანტული სკლეროზი, აკუსტიკური ნევრომა (ვესტიბულური შვანომა), ნათხემის სიმსივნეები, შაკიკთან ასოცირებული თავბრუსხვევა, ინტოქსიკაცია, თავის ტრავმა.
სისხლის ნაკადის შემცირებამ ვერტებრო-ბაზილარულ სისტემაში შეიძლება დააზიანოს ნათხემის ფუნქცია, რაც იწვევს ატაქსიას (დისბალანსს) და ხელს უწყობს VBI-სთან ასოცირებულ თავბრუსხვევის სიმპტომებს [1].

 

ცენტრალური და პერიფერიული თავბრუსხვევის დიფერენცირება

ცენტრალური ნერვული სისტემიდან (ცნს - ტვინის ღერო/ნათხემი, როგორც VBI-ის დროს) წარმოქმნილი თავბრუსხვევის დიფერენცირება პერიფერიულ ვესტიბულურ სისტემაში (შიგნითა ყური) წარმოქმნილი თავბრუსხვევისგან კრიტიკულად მნიშვნელოვანია[1, 5]. შემდეგი ცხრილი აჯამებს ძირითად განმასხვავებელ მახასიათებლებს[1, 5]:

ცენტრალურ და პერიფერიულ თავბრუსხვევასთან ასოცირებული ნიშნები და სიმპტომები
ნიშანი ან სიმპტომი გამოვლინება ცენტრალური თავბრუსხვევის დროს (მაგ., VBI) გამოვლინება პერიფერიული თავბრუსხვევის დროს (მაგ., BPPV, ვესტიბულური ნევრიტი)
თანმხლები ნევროლოგიური სიმპტომები ხშირად არის (მაგ., დიპლოპია, დიზართრია, დისფაგია, კიდურების სისუსტე/დაბუჟება, ატაქსია, რომელიც არაპროპორციულია თავბრუსხვევის მიმართ) ტიპურად არ არის (შეიძლება იყოს სმენის დაქვეითება/ტინიტუსი შიგნითა ყურის კონკრეტული დაავადებების დროს)
ნისტაგმი ხშირად ვერტიკალური, წმინდა როტატორული, ან მიმართულების შემცვლელი მზერის მიხედვით; შეიძლება არ ითრგუნებოდეს მხედველობის ფიქსაციით. ჩვეულებრივ ჰორიზონტალური ან შერეული ჰორიზონტალურ-როტატორული; ცალმხრივი (სწრაფი ფაზა დაზიანებული ყურის საპირისპიროდ); ითრგუნება მხედველობის ფიქსაციით.
თავბრუსხვევის სიმძიმე ხშირად ნაკლებად ინტენსიური, დისბალანსის უფრო მუდმივი შეგრძნება. შეიძლება იყოს ძალიან ინტენსიური, ხშირად ეპიზოდური ან პოზიციური.
გულისრევა/ღებინება ცვალებადია. ხშირად მძიმეა, განსაკუთრებით მწვავე ფაზაში.
ატაქსია / წონასწორობის დარღვევა სიარულისას ხშირად მძიმეა, პაციენტმა შეიძლება ვერ შეძლოს დგომა ან სიარული. აღინიშნება, მაგრამ პაციენტს ხშირად მაინც შეუძლია დგომა/სიარული დახმარებით (თუ ძალიან მწვავე/მძიმე არ არის).
პოზიციური ტესტირება (მაგ., დიქს-ჰოლპაიკი/Dix-Hallpike) ნისტაგმი შეიძლება შენარჩუნდეს, არ განილეოს, არ ჰქონდეს ლატენტური პერიოდი ან იყოს ატიპური (მაგ., ვერტიკალური). კლასიკური BPPV: ლატენტური პერიოდი (რამდენიმე წამი), განილევა გამეორებისას, დამახასიათებელი როტატორულ-ვერტიკალური (ზემოთ მიმართული) ნისტაგმი.
სმენის დაქვეითება / ტინიტუსი (შუილი ყურებში) ჩვეულებრივ არ არის (გარდა ნათხემის წინა ქვედა არტერიის (AICA) აუზის ინსულტისა). შეიძლება აღინიშნებოდეს (მაგ., მენიერის დაავადება, ლაბირინთიტი).

HINTS გამოკვლევა (Head Impulse, Nystagmus, Test of Skew - თავის იმპულსის ტესტი, ნისტაგმი, მზერის გადახრის ტესტი) არის ღირებული ინსტრუმენტი პაციენტის საწოლთან ცენტრალური (ინსულტი) და პერიფერიული მიზეზების მწვავედ სადიფერენციაციოდ პაციენტებში უწყვეტი თავბრუსხვევით და ნისტაგმით [5].

მახასიათებელი ცენტრალური ვერტიგო (VBI) პერიფერიული ვერტიგო
თანმხლები ნევროლოგიური ნიშნები როგორც წესი, ვლინდება (დიპლოპია, დიზართრია, ატაქსია, სისუსტე) არ აღინიშნება (გარდა შესაძლო სმენის დაკარგვისა/ტინიტუსისა)
ნისტაგმი ვერტიკალური, მიმართულების ცვლადი ან წმინდა ტორსიული ჰორიზონტალურ-ტორსიული, ცალმხრივი, დამღლადი (ფატიგაბელური)
HINTS ტესტი პათოლოგიური (მიუთითებს ცენტრალურ მიზეზზე) ნორმალური (პერიფერიული ტიპის)
ინსულტის რისკი მაღალი — საჭიროებს სასწრაფო სისხლძარღვოვან ვიზუალიზაციას დაბალი — მართვა ხდება სიმპტომურად

 

თავბრუსხვევისა და ვერტებრო-ბაზილარული უკმარისობის დიაგნოსტიკა

თავბრუსხვევის მიზეზად VBI-ის დიაგნოსტიკა მოითხოვს უკანა ცირკულაციის იშემიის ან ძირითადი სისხლძარღვოვანი პათოლოგიის მტკიცებულების დემონსტრირებას, როგორც წესი, თანმხლები ნევროლოგიური სიმპტომების არსებობისას [1, 2].

დიაგნოსტიკური პროცესი მოიცავს[1, 2, 4]:

  • დეტალური ანამნეზი: თავბრუსხვევის მახასიათებლების დადგენა (დრო, ხანგრძლივობა, ტრიგერები, სიმძიმე) და, რაც მთავარია, გამოკითხვა თანმხლებ სიმპტომებზე, როგორიცაა მხედველობის გაორება (დიპლოპია), გაურკვეველი მეტყველება (დიზართრია), ყლაპვის გაძნელება (დისფაგია), სისუსტე ან დაბუჟება (განსაკუთრებით ორმხრივი ან ალტერნიული), მოუქნელობა (ატაქსია), მხედველობის ველის დაკარგვა ან ე.წ. „drop attacks“ (მოულოდნელი დაცემა ცნობიერების დაკარგვის გარეშე). სისხლძარღვოვანი რისკ-ფაქტორების (ჰიპერტენზია, დიაბეტი, მოწევა, ჰიპერლიპიდემია, წინაგულთა ფიბრილაცია) ისტორიის ცოდნა აუცილებელია.
  • ნევროლოგიური შემოწმება: საფუძვლიანი გამოკვლევა ფოკუსირებული კრანიალურ ნერვებზე (თვალის მოძრაობები, სახის მგრძნობელობა/მოძრაობა, სმენა, სასის/ენის ფუნქცია), მოტორულ ძალაზე, მგრძნობელობაზე, კოორდინაციაზე (ნათხემის ტესტირება), სიარულსა და რეფლექსებზე. საჭიროების შემთხვევაში შეიძლება ჩატარდეს სპეციფიკური ტესტები, როგორიცაა HINTS.
  • სისხლძარღვების ვიზუალიზაცია: ხერხემლისა და ძირითადი (ბაზილარული) არტერიების შესაფასებლად სტენოზზე, ოკლუზიაზე ან დისექციაზე.
  • თავის ტვინის ვიზუალიზაცია:
    • თავის ტვინის მრტ: აუცილებელია ტვინის ღეროში, ნათხემში, თალამუსსა თუ კეფის წილებში მწვავე ან ქრონიკული იშემიური ინსულტის მტკიცებულების მოსაძებნად. DWI რეჟიმები კრიტიკულია მწვავე იშემიის აღმოსაჩენად. ასევე გვეხმარება სხვა ცენტრალური მიზეზების გამორიცხვაში (სიმსივნე, გაფანტული სკლეროზის ფოლაქები).
    • თავის ტვინის კტ: ძირითადად გამოიყენება თავდაპირველად სისხლჩაქცევის გამოსარიცხად, ნაკლებად მგრძნობიარეა უკანა ფოსოს იშემიის მიმართ.
  • სხვა ტესტები (ჩვენების მიხედვით): ეკგ (წინაგულთა ფიბრილაციის გამოსავლენად), ჰოლტერის მონიტორინგი, ექოკარდიოგრაფია (კარდიოემბოლიური წყაროს გამოსარიცხად), სისხლის ანალიზები (გლუკოზა, ლიპიდები, ჰემატოლოგია). (რეოენცეფალოგრაფია [REG] არის მოძველებული მეთოდი, რომელსაც აქვს შეზღუდული დიაგნოსტიკური ღირებულება VBI-სთვის).

თავბრუსხვევის დიფერენციალური დიაგნოსტიკა [1, 5, 6]

კატეგორია მდგომარეობა ძირითადი მახასიათებლები / განმასხვავებელი ნიშნები
პერიფერიული ვესტიბულური
(შიგნითა ყური / ვესტიბულური ნერვი)		 კეთილთვისებიანი პაროქსიზმული პოზიციური თავბრუსხვევა (BPPV) ხანმოკლე ეპიზოდები (წამები), რომლებიც პროვოცირდება თავის კონკრეტული მოძრაობებით (მაგ., საწოლში გადაბრუნება). სმენის დაქვეითების გარეშე. დადებითი დიქს-ჰოლპაიკის (Dix-Hallpike) ტესტი.
ვესტიბულური ნევრიტი მწვავე დასაწყისი, მძიმე უწყვეტი თავბრუსხვევა, რომელიც გრძელდება დღეები, გულისრევა/ღებინება, სიარულის არასტაბილურობა. სმენის დაქვეითება არ არის. ხშირად პოსტვირუსული. თავის იმპულსის ტესტი (Head impulse test) პათოლოგიურია.
ლაბირინთიტი ჰგავს ვესტიბულურ ნევრიტს, მაგრამ მოიცავს სმენის დაქვეითებას და/ან ტინიტუსს. ხშირად პოსტვირუსულია ან შუა ოტიტის გართულებაა.
მენიერის დაავადება ეპიზოდური თავბრუსხვევა (წუთებიდან საათებამდე), რომელსაც თან ახლავს მერყევი სმენის დაქვეითება, ტინიტუსი და ყურში სისავსის შეგრძნება.
ცენტრალური ვესტიბულური
(ტვინის ღერო / ნათხემი)		 ვერტებრო-ბაზილარული იშემია (გიშ / ინსულტი) თავბრუსხვევას თითქმის ყოველთვის თან ახლავს ცნს-ის სხვა სიმპტომები (დიპლოპია, დიზართრია, სისუსტე, დაბუჟება, ატაქსია). უეცარი დასაწყისი. რისკ-ფაქტორები სახეზეა. HINTS გამოკვლევა შეიძლება იყოს პათოლოგიური.
გაფანტული სკლეროზი (MS) მწვავედ/ქვემწვავედ დაწყებული თავბრუსხვევა, ხშირად ნევროლოგიურ სხვა ნიშნებთან ერთად (მაგ., INO, ატაქსია, სენსორული ცვლილებები). შესაძლებელია ანამნეზში წინა ეპიზოდები.
ნათხემის სიმსივნე / ინსულტი თავბრუსხვევა, გამოხატული ატაქსია/სიარულის არასტაბილურობა ხშირად არაპროპორციულია თავბრუსხვევის სიმძიმის მიმართ. თავის ტკივილი, გულისრევა/ღებინება ხშირია. შეიძლება ჰქონდეს მომატებული ICP-ს ნიშნები, თუ დიდი ზომისაა.
ვესტიბულური შაკიკი (შაკიკთან-ასოცირებული თავბრუსხვევა) ეპიზოდური თავბრუსხვევა (წუთებიდან დღეებამდე), ხშირად ასოცირებული თავის ტკივილთან (მაგრამ შეიძლება მოხდეს მის გარეშეც), ფოტოფობია, ფონოფობია. შაკიკის ანამნეზი ხშირია.
ტვინის ღეროს სიმსივნე პროგრესირებადი თავბრუსხვევა, ხშირად კრანიალური ნერვების მრავლობითი პარეზით და გრძელი ტრაქტების ნიშნებით.
სხვა მედიკამენტების გვერდითი ეფექტი ბევრ წამალს შეუძლია გამოიწვიოს თავბრუსხვევა (მაგ., ანტიკონვულსანტები, ანტიჰიპერტენზიული საშუალებები, ამინოგლიკოზიდები, სედატიური საშუალებები). დაკავშირებულია წამლის დაწყებასთან/დოზის ცვლილებასთან.
შფოთვა / პანიკური აშლილობა / PPPD თავბრუსხვევის/სიმსუბუქის/არამყარობის შეგრძნება, ხშირად სიტუაციური. ასოცირებული შფოთვის სიმპტომები. PPPD: პერსისტული (მუდმივი) პოსტურალურ-პერცეპტუალური თავბრუსხვევა.
სისტემური მიზეზები (მაგ., ჰიპოტენზია, ჰიპოგლიკემია, ანემია) ჩვეულებრივ იწვევს თავში სიმსუბუქის შეგრძნებას ან პრესინკოპეს და არა ჭეშმარიტ როტატორულ თავბრუსხვევას. ასოცირებული სისტემური სიმპტომები.

 

საძილე და ხერხემლის არტერიების დოპლერ-ულტრასონოგრაფია არის პირველი არაინვაზიური ნაბიჯი სისხლის ნაკადის შესაფასებლად და კისრის სისხლძარღვებში იმ მნიშვნელოვანი სტენოზის გამოსავლენად, რომელიც ხელს უწყობს VBI-ს [4].

პაციენტის ასაკი და სისხლძარღვოვანი რისკ-პროფილი მნიშვნელოვანი ფაქტორებია VBI-ს განხილვისას [1].

 

თავბრუსხვევისა და ვერტებრო-ბაზილარული უკმარისობის მკურნალობა

მკურნალობა უნდა მოიცავდეს როგორც სიმპტომატურ თავბრუსხვევას (თუ ის არის და მძიმეა), ასევე, რაც უფრო მნიშვნელოვანია, ვერტებრო-ბაზილარული უკმარისობის გამომწვევ მიზეზს, რათა თავიდან იქნას აცილებული მომავალში გარდამავალი იშემიური შეტევები (გიშ/TIA) და პოტენციურად დამანგრეველი ინსულტები [1, 7].

1. VBI-ის ძირითადი მიზეზის მართვა (ინსულტის მეორადი პრევენცია) [7]:

  • მედიკამენტური თერაპია: ეს არის მკურნალობის საფუძველი.
    • ანტიაგრეგანტები: სტანდარტია ათეროსკლეროზით გამოწვეული VBI-სთვის (მაგ., ასპირინი, კლოპიდოგრელი).
    • ანტიკოაგულაცია: ძირითადად გამოიყენება კარდიოემბოლიით (წინაგულთა ფიბრილაცია) ან არტერიის დისექციით გამოწვეული VBI-ის დროს.
    • სტატინოთერაპია: მაღალი ინტენსივობის სტატინები ათეროსკლეროზული დაავადების მქონე პაციენტებისთვის.
    • რისკ-ფაქტორების აგრესიული კონტროლი: ჰიპერტენზიის, დიაბეტის, ჰიპერლიპიდემიის მკაცრი მართვა და მოწევის შეწყვეტა.
  • ენდოვასკულური/ქირურგიული ჩარევა (შერჩეულ შემთხვევებში):
    • ხერხემლის არტერიის სტენტირება (ექსტრაკრანიალური ან ინტრაკრანიალური) შეიძლება განიხილებოდეს მედიკამენტური თერაპიისადმი რეზისტენტული მძიმე სიმპტომატური სტენოზის დროს, მაგრამ რისკები გულდასმით უნდა შეფასდეს, განსაკუთრებით ინტრაკრანიალური დაზიანებების შემთხვევაში.
    • ქირურგიული შუნტირება იშვიათადაა ნაჩვენები.
    • ლავიწქვეშა არტერიის მოპარვის სინდრომის მკურნალობა (მაგ., ლავიწქვეშა არტერიის სტენტირება ან შუნტირება).

2. თავბრუსხვევის სიმპტომატური მკურნალობა[1]:

  • ისეთ მედიკამენტებს, როგორიცაა ანტიჰისტამინები (მაგ., მეკლიზინი), ბენზოდიაზეპინები (მაგ., დიაზეპამი) ან ღებინების საწინააღმდეგო საშუალებები (მაგ., პროქლორპერაზინი), შეუძლია დაგვეხმაროს მწვავე თავბრუსხვევისა და გულისრევის დათრგუნვაში, მაგრამ, როგორც წესი, გამოყენებული უნდა იყოს მოკლევადიანად, რადგან მათ შეუძლიათ ხელი შეუშალონ გრძელვადიან ცენტრალურ კომპენსაციას. ეს მედიკამენტები არ მკურნალობს ძირითად VBI-ს.
  • ვესტიბულური სარეაბილიტაციო თერაპია: ფიზიოთერაპიული ვარჯიშები ეხმარება ტვინს ადაპტაციაში და აკომპენსირებს ქრონიკულ თავბრუსხვევას ან დისბალანსს.
ალტერნატიული თერაპიები, როგორიცაა აკუპუნქტურა, შეიძლება განიხილოს ზოგიერთმა პაციენტმა სიმპტომების შესამსუბუქებლად, მაგრამ არ გააჩნია ძლიერი მტკიცებულება VBI-ის გამომწვევი სისხლძარღვოვანი მიზეზის სამკურნალოდ.

ფიზიოთერაპია, რომელიც ფოკუსირებულია ვესტიბულურ რეაბილიტაციაზე, შეიძლება იყოს ძალიან ეფექტური ქრონიკული თავბრუსხვევისა და დისბალანსის მართვისთვის. კისერზე მიმართული თერაპიები (მანუალური თერაპია, მასაჟი) შეიძლება დაეხმაროს ასოცირებულ კისრის ტკივილს, მაგრამ უშუალოდ არ მკურნალობს არტერიული დაავადებით გამოწვეულ VBI-ს.

ცხოვრების წესის შეცვლა, როგორიცაა კისრის კორსეტის (შანცის საყელოს) ტარება, ზოგადად არ არის ნაჩვენები უშუალოდ VBI-სთვის, თუ ეს სპეციალურად არ არის რეკომენდებული ისეთი მდგომარეობისთვის, როგორიცაა ახალი დისექცია ან მძიმე არასტაბილურობა [1].

warning ყურადღება! VBI-ის სიმპტომები, მათ შორის თავბრუსხვევა, რომელსაც თან ახლავს სხვა ნევროლოგიური ნიშნები, შეიძლება იყოს მოახლოებული ინსულტის გამაფრთხილებელი ნიშნები. თუ თქვენ ან თქვენს ნაცნობს გამოგივლინდათ ეს სიმპტომები, აუცილებელია დროული სამედიცინო შეფასება.

ლიტერატურა

  1. Ropper AH, Samuels MA, Klein JP, Prasad S. Adams and Victor's Principles of Neurology. 11th ed. McGraw Hill; 2019. Chapter 15: Dizziness and Vertigo & Chapter 34: Cerebrovascular Diseases.
  2. Caplan LR. Caplan's Stroke: A Clinical Approach. 5th ed. Cambridge University Press; 2016. Chapter on Posterior Circulation Stroke Syndromes.
  3. Grotta JC, Albers GW, Broderick JP, et al. Stroke: Pathophysiology, Diagnosis, and Management. 7th ed. Elsevier; 2021. Chapter on Mechanisms of Ischemic Stroke & Chapter on Vertebrobasilar Disease.
  4. Osborn AG, Hedlund GL, Salzman KL. Osborn's Brain: Imaging, Pathology, and Anatomy. 2nd ed. Elsevier; 2017. Section on Stroke and Vascular Disease (Posterior Circulation).
  5. Newman-Toker DE, Kerber KA, Hsieh YH, et al. HINTS outperforms ABCD2 to screen for stroke in acute continuous vertigo and dizziness. Acad Emerg Med. 2013 Oct;20(10):987-96.
  6. Bhattacharyya N, Gubbels SP, Schwartz SR, et al; Clinical Practice Guideline: Benign Paroxysmal Positional Vertigo (Update). Otolaryngol Head Neck Surg. 2017 Mar;156(3_suppl):S1-S47. (Example guideline for peripheral vertigo diagnosis).
  7. Kernan WN, Ovbiagele B, Black HR, et al; American Heart Association Stroke Council, Council on Cardiovascular and Stroke Nursing, Council on Clinical Cardiology, and Council on Peripheral Vascular Disease. Guidelines for the prevention of stroke in patients with stroke and transient ischemic attack: a guideline for healthcare professionals from the American Heart Association/American Stroke Association. Stroke. 2014 Jul;45(7):2160-236. (Or more recent updates).

იხილეთ აგრეთვე