თავის ტვინის არტერიების გიგანტური ანევრიზმები

თავის ტვინის გიგანტური ანევრიზმების მიმოხილვა და კლასიფიკაცია

თავის ტვინის ანევრიზმების ტიპები (მორფოლოგიისა და მიზეზის მიხედვით) [1, 2]:

• ტომრისებრი ანევრიზმა – პარკისებრი გამობერილობა, ჩვეულებრივ სისხლძარღვების ბიფურკაციებზე; ეს ყველაზე გავრცელებული ტიპია და შეიძლება გახდეს გიგანტური.
• თითისტარისებრი ანევრიზმა – სისხლძარღვის სეგმენტის დიფუზური, ცირკუმფერენციული (ირგვლივი) გაგანიერება ან დილატაცია; ასევე შეიძლება გახდეს გიგანტური.
• განშრევებადი ანევრიზმა (ფსევდოანევრიზმა) – ყალიბდება სისხლძარღვის კედლის გაგლეჯის გამო, როდესაც სისხლი გროვდება შრეებს შორის; იშვიათად არის გიგანტური.
• მიკოზური (ინფექციური) ანევრიზმა – გამოწვეულია სისხლძარღვის კედლის შესუსტებით ინფექციის გამო; ჩვეულებრივ უფრო მცირე ზომისაა, იშვიათად – გიგანტური.

ანევრიზმის კლასიფიკაცია ზომის მიხედვით (მაქსიმალური დიამეტრი)[1, 3]:

• ≤ 6 მმ – მცირე ანევრიზმა
• 7-დან 12 მმ-მდე – საშუალო ანევრიზმა
• 13-დან 24 მმ-მდე – დიდი ანევრიზმა
• ≥ 25 მმ (2,5 სმ) – გიგანტური ანევრიზმა

თავის ტვინის გიგანტური ანევრიზმები, რომლებიც პირობითად განისაზღვრება, როგორც ანევრიზმები, რომელთა მაქსიმალური დიამეტრი 25 მმ-ია ან მასზე მეტია, ძირითადად გვხვდება ცერებრული ცირკულაციის გასწვრივ იმავე ლოკაციებზე, სადაც უფრო მცირე ანევრიზმები, ტიპურად ვითარდება სისხლძარღვების დატოტვის წერტილებში ან ჰემოდინამიკური სტრესის უბნებში [1, 3]. ლოკაციები, სადაც ხშირად ვლინდება თავის ტვინის გიგანტური ანევრიზმები, მოიცავს ინტრაკრანიალურ შიდა საძილე არტერიას (განსაკუთრებით უკანა შემაერთებელი არტერიის, წინა ქოროიდული არტერიის საწყისთან ან საძილე არტერიის დაბოლოების ბიფურკაციაზე), ტვინის შუა არტერიის (MCA) ბიფურკაციას ან ტრიფურკაციას და ძირითადი (ბაზილარული) არტერიის მწვერვალს [1, 3]. მიუხედავად იმისა, რომ გასკდომა, რომელიც იწვევს სუბარაქნოიდულ სისხლჩაქცევას, ყოველთვის არის საშიშროება ნებისმიერი ანევრიზმის დროს, გიგანტური ანევრიზმები ხშირად ვლინდება ნევროლოგიური სიმპტომებით უპირველეს ყოვლისა მათი მნიშვნელოვანი მას-ეფექტის გამო – მეზობელი კრანიალური ნერვების, ტვინის ღეროს ან ტვინის პარენქიმის კომპრესიით – და არა მხოლოდ გასკდომით[1, 3, 4].

თავის ტვინის მრტ-ზე ნაჩვენებია მარცხენა შიდა საძილე არტერიის გიგანტური ანევრიზმა (ხშირად ჩანს როგორც ნაკადის დიდი სიცარიელე ან რთული სიგნალის სტრუქტურა)[4].

თავის ტვინის მნიშვნელოვანი შეშუპება (ედემა) შეიძლება იყოს პირდაპირი კომპრესიის ან პოტენციურად გიგანტურ ანევრიზმასთან დაკავშირებული შეცვლილი ჰემოდინამიკის შედეგი [1]. თუ ეს შეშუპება მძიმე და პროგრესირებადია, შეიძლება გახდეს შეუქცევადი, გამოიწვიოს თავის ტვინის კრიტიკული კომპრესია, ქალასშიდა წნევის მომატება, ჩაჭედვის სინდრომები და საბოლოოდ, პაციენტის სიკვდილი [1]. მძიმე, სიცოცხლისათვის საშიში მას-ეფექტის რისკი შეიძლება განსაკუთრებით მაღალი იყოს ზოგიერთი გიგანტური ანევრიზმის დროს, მაგალითად მათში, რომლებიც განლაგებულია ტვინის შუა არტერიის ბიფურკაციაში, სადაც მათ შეუძლიათ საფეთქლის ან შუბლის წილების დიდი უბნების კომპრესია [1]. გიგანტური ანევრიზმის მას-ეფექტის გამო მწვავე ნევროლოგიური გაუარესების სიტუაციებში, სასწრაფო ჩარევა (ნეიროქირურგიული თუ ენდოვასკულური), რომელიც მიმართულია ანევრიზმის დეკომპრესიაზე ან მისი მასის შემცირებაზე, შეიძლება იყოს მკურნალობის ერთადერთი სიცოცხლისუნარიანი ვარიანტი [1, 5]. თუმცა, თავის ტვინის გიგანტური ანევრიზმების პირდაპირი ქირურგიული კლიპირება ან ენდოვასკულური მკურნალობა (კოილინგი, ნაკადის გადამისამართება - flow diversion) ხშირად ტექნიკურად რთულია მათი ზომის, განიერი ყელის, სასიცოცხლო ტოტების საწყისების ჩართვის, ინტრალუმინური თრომბის არსებობისა და ანევრიზმის კედლის კალციფიკაციის გამო [1, 5]. ასეთი რთული ჩარევები ატარებს მნიშვნელოვან რისკებს და შეიძლება ზოგჯერ გართულდეს ისეთი პრობლემებით, როგორიცაა პოსტოპერაციული თავის ტვინის შეშუპება ან ანევრიზმის არასრული ოკლუზია [1, 5].

სელექციურ ცერებრულ ანგიოგრაფიაზე (აქ ნაჩვენებია გვერდით პროექციაში) ნათლად ვლინდება მარცხენა შიდა საძილე არტერიიდან მომდინარე გიგანტური ანევრიზმა [4].

გიგანტური ანევრიზმების იმიტატორი მოცულობითი დაზიანებების დიფერენციალური დიაგნოზი [1, 4, 6]

ლიტერატურა

1. Greenberg MS. Handbook of Neurosurgery. 9th ed. Thieme; 2019. თავი 37: ინტრაკრანიალური ანევრიზმები.
2. Ropper AH, Samuels MA, Klein JP, Prasad S. Adams and Victor's Principles of Neurology. 11th ed. McGraw Hill; 2019. თავი 34: ცერებროვასკულური დაავადებები (განყოფილება ინტრაკრანიალური ანევრიზმების შესახებ).
3. Winn HR. Youmans and Winn Neurological Surgery. 7th ed. Elsevier; 2017. ტომი 4, თავი 368: ინტრაკრანიალური გიგანტური ანევრიზმები.
4. Osborn AG, Hedlund GL, Salzman KL. Osborn's Brain: Imaging, Pathology, and Anatomy. 2nd ed. Elsevier; 2017. განყოფილება ანევრიზმების შესახებ.
5. Thompson BG, Brown RD Jr, Amin-Hanjani S, et al; American Heart Association Stroke Council, Council on Cardiovascular and Stroke Nursing, Council on Clinical Cardiology, Council on Functional Genomics and Translational Biology, and Council on Hypertension. Guidelines for the Management of Patients With Unruptured Intracranial Aneurysms: A Guideline for Healthcare Professionals From the American Heart Association/American Stroke Association. Stroke. 2015 Aug;46(8):2368-400. (მოიცავს დისკუსიას გიგანტური ანევრიზმების შესახებ).
6. Osborn AG, Hedlund GL, Salzman KL. Osborn's Brain: Imaging, Pathology, and Anatomy. 2nd ed. Elsevier; 2017. განყოფილება ნეოპლაზმებისა და სიმსივნის მსგავსი მდგომარეობების შესახებ (დიფერენციალური დიაგნოზისთვის).